مصطفى النوراني الاردبيلي
48
دائرة المعارف بزرگ طب اسلامى ( فارسى )
واحدة واسق اباك بماء الآس المطبوخ ، فانه يبرء من ساعته . قال : فصرت اليه ، فأخذت منه شيئا كثيرا ، و أسقيته حبة واحدة فسكن من ساعته . « 7 » محمد بن عبد الله نويسنده ، از احمد بن اسحاق گويد : بيشتر اوقات نزد امام رضا عليه السلام مىنشستم ، روزى به آن حضرت عرض كردم : پدرم سه شب است شكم درد و اسهال دارد . فرمود : كجاست آن داروى جامع ؟ گفتم : آن را نمىشناسم فرمود : نزد احمد بن ابراهيم خرما فروش است ، يك مقدار از آن بگير و با آب آس پخته به پدرت بده خوب مىشود ، مىگويد : از او گرفتم و به پدرم خوراندم و در همان ساعت خوب شد . عن ابن عباس قال : « نهى رسول الله صلى الله عليه و آله و سلم ان يتخلّل بالليط و الآس و قال : انهما يسقيان عروق الجذام » . ابن عباس گويد : پيغمبر خدا صلى الله عليه و آله و سلم نهى كرد از اينكه با ليط « 1 » و آس خلال شود و فرمود : آنها ريشههاى جذام را آبيارى مىكنند . « 2 » در رواياتى از امام صادق عليه السلام و حضرت على عليه السلام در موضوع آس چنين آمده است : آس بهترين گلها است ، خوراك آب آس همراه با داروى جامع ( داروئى است از ائمه عليهم السلام كه در كتاب امراض دستورش بيان شده ) نافع اسهال است . مزاج : آس سرد و خشك در درجه دوم است . ( مزاج انواع آن فرق مىكند ) . تركيب شيميايى : دكتر ريگل در سال 1849 از ميوه رسيده آن روغن فرّار ، ماده رزين ، تانين ، اسيد سيتريك ، اسيد ماليك و شكر حاصل كرده است . همچنين مقدار كمى كافور در آن موجود مىباشد . « 3 » آس داراى روغنى فرّار و رزين مىباشد و آن در قسمت ادويه غير مستعمل ، ذكر شده است . « 4 » مورد يا استفاده طبى آس : برگ ، تخم ، روغن و ريشه است . مورد نافع خونريزى ، ريزش عرق ، نفخ ، اسهال ، دلپيچه ، ضعف معده ، ريزش مو ، خفقان ، ضعف قلب ، سردرد ، اسهال خونى ، ضعف اشتها ، بواسير ، ضعف معده و روده ، سفيدى مو ،
--> ( 7 ) - بحار الانوار ، ج 62 ، ص 248 . ( 1 ) - ليط / پوست نى است ( فرهنگ جامع نوين ، ج 3 ، ص 1469 . ( 2 ) - ابن قيم جوزية ، محمد بن ابى بكر دمشقى ، الطب النبوى ، 1377 ، ص 236 . ( 3 ) - فارماكو گرافيا ، ج 2 ، ص 32 . ( 4 ) - دستور بريتانى ، ص 1087 .